سایکوفارکس
وقتي در اواخر قرن نوزدهم ميلادي گوستاو فخنر ( Gustav Fechner ) آلماني بنيان علم سايكوفيزيك – فيزيك روح (PsychoPhysics) را مي گذاشت هيچ گمان نمي كرد كه اين شاخه جديد از روانشناسي آن دوران بعدها كاربردي در علوم تجربي مربوط به معاملات بورس پيدا كند. سايكوفيزيك علمي است كه درباره علل فيزيكي پديده هاي رواني بحث ميكند. شاخه جديد سايكوفاركس (PsychoForex) كه زير مجموعه اي از سايكوتريدينگ- معاملات روحي (PsychoTrading) مي باشد، درباره علل و مشخصات روحي معامله گران و پيش بيني بازار بر اساس روانشناسي فعالان بازار بحث ميكند.
ابزار تحليل بازار به طور كلي بر دو نوع است :
1. ابزار آماري (Statistical Tools) مانند انواع ميانگين متحرك – روش هاي رگرسيون – انحراف معيار و غيره ابزاري هستند كه محاسبه و تحليل بر اساس آنها پايه رياضي دارد.
2. ابزار تجربي (Experimental Tools) مانند انواع آرايش هاي برگشتي و تحكيمي و انواع متدهاي تجربي از قبيل سطوح حمايتي و مقاومتي، فيبوناچي ها، گن ها، اليوت ها و غيره ابزاري هستند كه صحت آنها صرفا بر اساس تجربه تعيين شده است و مبناي دقيق عقلي و رياضي ندارند.
به طور مثال اصل پذيرفته شده اي در بازار سرمايه وجود دارد كه بر طبق آن اگر سهمي با سرعت x حركت صعودي داشته باشد، هنگام نزول سرعت سهم حدود 3x خواهد بود. ( سرعت سهم بنا به تعريف برابر است با شيب رگرسيون خطي سهم در بازه زماني مشخص – در باره اين مفهوم بعدا بيشتر توضيخ خواهيم داد) . اين اصل به هيچ روي از طريق رياضي قابل اثبات نيست اما صحت آن در خلال شكل گيري نمودار هزاران سهم اثبات شده است. اين اصلي است كه مربوط به روانشناسي بازار است .
به عنوان مثال ديگر مي توان به نظريه موج اليوت اشاره كرد. در اواسط دهه 1930 ميلادي، رالف نلسون اليوت (Ralph Nelson Elliott) بر پايه مطالعات چارلز داو(Charles Dow) متوجه شد كه كليه پديده هاي فيزيكي در جهان هستي هنگامي كه در بعد چهارم مورد مطالعه قرار مي گيرند (يعني هنگامي كه محور زمان نيز به آنها اضافه مي شود) 5 مرحله را در حال تكامل (Evolution) و سه مرحله را در حال فروپاشي (Decay) به سر مي برند. اما هيچ گاه تكامل و فروپاشي را در اين پديده ها نمي توان از يكديگر جدا كرد. به طوريكه از 5 مرحله تكامل، 2 مرحله آن فروپاشي است و از 3 مرحله فروپاشي، 1 مرحله آن تكامل است. به اين معني كه تكامل و فروپاشي در پديده هاي فيزيكي به هيچ روي مفاهيمي مطلق نيستند. هيچ آساني بدون سختي نيست و هيچ سختي نيست كه با آساني همراه نباشد. هر سربالايي، يك سرپاييني دارد و هر سر پاييني، يك سربالايي در پي خواهد داشت. هر عمل در دنيا داراي عكس العملي مي باشد. اين نظريه از لحاظ فلسفي بسيار به فلسفه يين و يانگ (Yin & Yung) آسياي شرقي شباهت داشت. يين و يانگ چون تاريكي و روشنايي در يكديگر تداخل مي كنند. از تاريكي روشنايي و از روشنايي تاريكي زاييده مي شود. اليوت اگرچه نتوانست روي جزييات اين نظريه به طور جهانشمول كار كند، اما تا حدود زيادي توانست آن را با رفتار سهم در بازار سرمايه تطبيق دهد. اين نظريه در بازار سرمايه بعدها توسط اساتيدي چون رابرت پرچر (Robert Pretcher) و (David Frost) تكميل شد و امروزه به طور موفقيت آميز در تحليل و پيش بيني بازار سرمايه بكار مي رود. نظريه موج اليوت، نظريه اي است كه پايه آن رفتار روح آدمي در بازار سرمايه است.
